Quả sấu trong bát nước rau muống có khi báo mùa hè rõ hơn cả tờ lịch. Lúc trời lạnh, cùng căn bếp ấy lại thơm mùi gừng, hành và món kho ăn với cơm nóng. Ăn Gì Hôm Nay nhìn ẩm thực miền Bắc qua nhịp đổi món đó, rồi ghé hàng quà để xem một bát bún, đĩa bánh cuốn hay chảo chả cá được dọn như thế nào.

Ẩm thực miền Bắc trong bữa cơm theo mùa

Mâm mùa hè có thể có rau muống luộc, nước rau dầm sấu và đĩa cá kho. Rau và nước luộc dùng chung một lượt nấu, nhưng lên bàn thành hai phần có vai khác nhau. Khi nước còn nóng, dầm từng quả sấu rồi nếm để dừng đúng lúc. Sấu non và già cho vị khác nhau. Nếu nhà có người thích ăn chua hơn, múc bát nước rau trước rồi để một quả dầm riêng cho người đó.

Mâm trời lạnh lại dễ có cải nấu canh, thịt rim hoặc cá kho. Người nấu thường chọn món giữ nóng tốt, còn đĩa dưa giòn đặt riêng để ăn giữa hai miếng đậm. Thử mâm hai người gồm 250 g cải, 220 g cá đã sơ chế và 500 ml nước canh (hai chén 250 ml). Lúc cá gần được, mới thả cải để lá không mềm trong lúc chờ. Với nước kho, nếm khi còn hơi lỏng, vì khi rút bớt nước thì vị mặn sẽ rõ hơn.

Miền Bắc có cả đồng bằng, vùng núi và ven biển. Ở chợ miền núi có những loại rau, măng, gia vị và lối nấu khác với chợ Hà Nội. Chẳng hạn, mắc khén có thể được dùng để ướp món nướng ở Tây Bắc, trong khi thì là quen thuộc trong nhiều món cá đồng bằng. Đừng thêm cùng một loại rau gia vị vào mọi món miền Bắc. Hãy chọn theo nguyên liệu chính và cách món được dọn.

Hàng quà Hà Nội và những thứ phải dọn đúng lúc

MónThử để ýLúc ăn
Bún chảMùi thịt nướng, đu đủ hoặc cà rốt trong bát chấmGắp từng đũa bún để sợi không ngâm quá lâu
Bánh cuốnLớp bánh tráng mỏng, hành phi và phần nhânChấm từng miếng để bánh ít hút nước
Chả cáMiếng cá, thì là và hành gặp chảo nóngGắp lên bún khi cá còn nóng
Phở bòHương nước dùng, bánh phở và phần hànhNếm nước trước khi thêm giấm tỏi hoặc chanh

Giới thiệu món Hà Nội của trang du lịch Việt Nam cho thấy mỗi hàng quà có một cách phục vụ. Với phở, cách nêm tại bàn cũng đổi theo quán và theo người ăn. So sánh ở bài phở Bắc và phở Nam để biết vì sao có nơi dọn nhiều rau, có nơi nhấn vào nước dùng. Nếu ăn chả cá tại nhà, chuẩn bị bún và chén chấm trước khi cá lên chảo. Chậm vài phút là phần thì là có thể mềm đi và mùi bớt rõ.

Nếu ở nhà chỉ có chảo và nồi, hãy thử dựng một bữa bún theo cách quán chia phần. Để bún ráo, đặt rau cạnh bát chấm, giữ món nóng trên đĩa riêng. Với bánh cuốn mua về, mở gói cho hơi thoát bớt trước khi dọn, vì hơi đọng làm hành phi mềm. Trình tự ấy cho người ăn quyền điều chỉnh từng miếng và cũng giúp bạn nhận ra phần nào quyết định mùi của món.

Ngày Tết, món béo đi với món giòn

Bánh chưng, giò, gà luộc, nem rán và dưa hành là những món có thể gặp ở mâm Tết miền Bắc. Mỗi nhà chọn một số món tùy người ăn và thời gian chuẩn bị. Miếng bánh chưng nếp dẻo đi với dưa hành vì vị chua và độ giòn làm thay đổi cảm giác sau một miếng nhiều nếp. Nem nên rán theo lượng người sẽ dùng ngay. Còn giò có thể cắt từng lượt để mặt cắt không bị khô.

Ở bữa thường, giữ cách ghép ấy với lượng nhỏ hơn. Khi làm món chiên, thêm rau luộc hoặc một đĩa dưa leo thay vì làm thêm đĩa chiên thứ hai. Nước mắm chua ngọt cơ bản cho bạn một tỷ lệ để thử khi làm đồ cuốn, còn sổ tay món Việt có các món rau và cá để chọn theo chợ. Nếu dọn chén chấm chung cho nhiều người, nêm vừa rồi để phần cay riêng để khách tự thêm.

Thử nấu bát canh bằng thứ rau đang rẻ và ngon ở chợ hôm nay, rồi chọn món kho ăn cùng. Đến mùa sau, thay đúng hai thứ đó. Bạn sẽ thấy sự đổi mùa rõ ngay trên bàn cơm.